ಮಂಡೆಲಾ ಎನ್ನುವ ಮಹೋನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.

ಲೋಹದ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಮುರಿದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ ನೀಡಿದ ಚಿನ್ನದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.

ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೆಲಾ: 

"ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಹಾಕುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅವನ ಕನಸುಗಳನ್ನು, ಅವನ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು, ಅವನ ನ್ಯಾಯದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ."

ಇತಿಹಾಸವು ಕೆಲವರನ್ನು ಆಡಳಿತಗಾರರೆಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರನ್ನು ವಿಜಯಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹೆಸರು ನೆಲ್ಸನ್ ರೋಲಿಹ್ಲಾಹ್ಲಾ ಮಂಡೆಲಾ.

ಅವರ ಬದುಕು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯಶೋಗಾಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆತ್ಮಗೌರವದ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕಥೆ. ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಮಾನತೆಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ನಾಯಕನ ಕಥೆ. ಜೈಲಿನ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಥೆ.

1918ರ ಜುಲೈ 18ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮ್ವೆಜೋ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಂಡೆಲಾ, ರಾಜವಂಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದರೂ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಂಡರು. ಶಿಕ್ಷಣವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅವರದು  ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಓದಿದ ಅವರು ನಂತರ ವಕೀಲರಾದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಓದಿದ ಕಾನೂನು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಬರೆದಿದ್ದರೂ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ್ಥೈಡ್ ಎಂಬ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕಪ್ಪು ಜನರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುವ ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಜೀವಿಗಳಂತೆ ಬದುಕಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಂಡ ಮಂಡೆಲಾ ಅವರಿಗೆ  ಮೌನವಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.  ಆಗ ಅವರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ANC) ಸೇರಿ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರೂರ ದಮನದ ನಡುವೆ ಅವರ ಹೋರಾಟವೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕಾಯಿತು.

1964ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಿವೋನಿಯಾ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ:

"ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜದ ಕನಸಿಗಾಗಿ ನಾನು ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಇದೇ ಆದರ್ಶಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ."

ಆ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಲಿಲ್ಲ; ಜಗತ್ತಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದವು

ರಾಬೆನ್ ದ್ವೀಪದ ಜೈಲು... ಕಲ್ಲು ಒಡೆಯುವ ಕೆಲಸ... ಸೂರ್ಯನ ಉರಿಯುವ ಬಿಸಿಲು... ಅಲ್ಪ ಆಹಾರ... ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರದ ಏಕಾಂತ... ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದ ಈ ಜೀವನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಂಡೆಲಾ ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ.

ಜೈಲನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತೀಕಾರದ ಶಾಲೆಯನ್ನಾಗಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಸಹ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದರು. ಓದಿದರು. ಯೋಚಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಸತ್ಯ ಒಂದೇ—ದ್ವೇಷವು ಮೊದಲು ದ್ವೇಷಿಸುವವನನ್ನೇ ಸುಡುತ್ತದೆ.

27 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಜಗತ್ತು ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾಷಣವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿತು. ಆದರೆ ಮಂಡೆಲಾ ನೀಡಿದ್ದು ಕ್ಷಮೆಯ ಸಂದೇಶ.

ಅವರು ಹೇಳಿದರು:

                    ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡೆಲಾ....

"ನಾನು ಜೈಲಿನ ಬಾಗಿಲು ದಾಟುವಾಗ ನನ್ನ ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಕೈದಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ."

ಇಂತಹ ಚಿಂತನೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯದ್ದಲ್ಲ; ಮಹಾನ್ ಮಾನವತಾವಾದಿಯದ್ದು.

1994ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡೆಲಾ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದರು. ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಅವರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ; ಸಹಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಬಿಳಿ ವರ್ಣದ ಜನರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನಾಗಿಸಲಿಲ್ಲ. "ನಾವು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ತಲುಪಿಸಿದರು.

ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಸತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ದೊರೆಯಿತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದ ಆಯೋಗ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಪ್ರತೀಕಾರದ ಬದಲಿಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸುವುದು—ಇದು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ.

1995ರ ರಗ್ಬಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ವೇಳೆ, ಹಿಂದೆ ವರ್ಣಭೇದದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಅದು ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆಯ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ವಿಭಜನೆಯ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದು ಅನೇಕ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಂಡೆಲಾ ಒಂದು ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಕೇವಲ ಯಶಸ್ವಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರ್ಶ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು.

1993ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ ಪದಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಜನರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಇಂದು ಜಗತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವಾಗ ಮಂಡೆಲಾ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಂದೂಕು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ದೊಡ್ಡ ಹೃದಯ ಬೇಕು. ಅಧಿಕಾರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನ್ಯಾಯದ ಬದ್ಧತೆ ಬೇಕು. ಭಾಷಣಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದುಕೇ ಸಂದೇಶವಾಗಬೇಕು.

ಮಂಡೆಲಾ ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠ ಸರಳವಾದರೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದೆ—ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಕಳಚುವುದು ಅಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುವ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು.

ಇಂದು ಜುಲೈ 18 ಅನ್ನು ಜಗತ್ತು "ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೆಲಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ" ವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ದಿನವನ್ನು ನೆನಪಿನ ದಿನವಾಗಿಯಲ್ಲ, ಸೇವೆಯ ದಿನವಾಗಿಯೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಮಂಡೆಲಾ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತು

"ನೀವು ಇತರರ ಜೀವನವನ್ನು, ಅವರ ಬದುಕುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದಾಗಲೇ ನಿಮ್ಮ ಬದುಕು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ."

ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಹಲವರು ಬಂದರು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತಂಗತವಾದವು. ಆದರೆ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರು ಬಲು ವಿರಳ.

ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೆಲಾ ಅಂತಹ ವಿರಳರಲ್ಲಿ ವಿರಳರು. ಅವರ ಜೀವನವು ನಮಗೆ ಹೇಳುವ ಮಹಾಪಾಠ ಒಂದೇ—ನಿಜವಾದ ನಾಯಕನು ದೇಶವನ್ನು ಆಳುವುದಿಲ್ಲ; ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಜೈಲಿನ ಗೋಡೆಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ನ್ಯಾಯದ ಕನಸನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಂಧಿಸಲಾರವು.

ಮಂಡೆಲಾರ ಹೋರಾಟದ ಜೀವನವನ್ನು, ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ........

ಶುಭವಾಗಲಿ.

ಸಮಭಾವ ಸಮಜೀವದ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮೊಳಗೊಂದು ಅಂತರಂಗದ ಚಳುವಳಿ

-ನಾಗೇಶ ಮುದ್ದಾಳೆ